Wanneer werkt deugden ethiek en wanneer niet?

In “Het wrede brein” van Kathleen Taylor staat een van de vele klassieke vraagstukken die je tegen kunt komen als het gaat over deugd ethiek (hoofdstuk 5 “Hoe ontstaan emoties” blz 151. Iemand moet een keuze maken, kortom iets prioriteren en dat kan ten koste van iets dat ook wezenlijk voor de persoon in kwestie gaan)

Enfin, ik ben er dus nog niet uit want de diverse boeken rondom deugd ethiek en integriteit kunnen zo nu en dan aanmatigend met een overall toon of voice nogal die belerend, paternalistisch zijn. En conceptueel zo nu en dan bijna tegen het extreem christelijke gedachtegoed aan schurken zelfs als ze in 2011 geschreven zijn kan dat nog de boven toon hebben.

De kennis die ze dan ook vaak willen overbrengen is dan ook verstikkend en eigenlijk niet meer helemaal van deze tijd. Met name als er dan ook nog tips geven worden is het sluitwerk die bij mij de druppel van de emmer kan doen overlopen. Waardoor deze literatuur in z’n geheel niet aan mij besteed is.

Persoonlijk ervaar het dan ook niet als inspirerend en hedendaags. De conservatieve zendelingsdrift die je dan in de ondertoon ervaart verbleekt soms bij de kolonialistische kijk op de mens uit begin 1900. En dan lijkt het op sommige momenten wel dat deze schrijvers op geen enkele wijze gereflecteerd hebben op wat de hedendaagse issues zijn.

Als ik op deze wijze voor het eerst met ethiek te maken zou hebben gekregen, zou ik het belang ervan niet meer oppakken. Dit terwijl ik het belang ervan wel degelijk ervaar.

Maar misschien ben ik meer de Foucault aanhanger.  Die in zijn gedachtegoed de sturing rondom het thema ethiek veel meer focust op het eigen morele besef en ontwaken. Iets wat in mijn beleving meer aansluit bij de hedendaagse behoefte en zoektocht van de mensen van nu.

Mijn persoonlijke beleving is dan ook, met alle respect voor de intentie van de diverse schrijvers met hun aanbevelingen vaak onder het kopjes “aan de slag”  dat het eigenlijk aantoont dat ze weinig binding hebben en maken met wat er in de maatschappij speelt. Het lijkt er meer op dat men een exercitie heeft gepleegd om het ego maar weer eens op te poetsen.

In de kern betekend deugd ethiek dat zij de logica van het doel (telos) volgt. Maar wat is het doel? Geld, samenwerken, gezond leven  ect…Ze veronderstelt ook dus dat mensen altijd handelen omwille van een doel, dat ze beoordelen als het goede. Maar is dat ook in een netwerk samenleving? Hoe zit het dan als men zich niet meer bewust is van de keten geïntegreerdheid waar men in deze samenleving wel ook al is men zich niet bewust ervan altijd deel van uitmaakt.

Zouden mensen dus in hun handelen altijd gericht zijn op een goed? Is dat niet typisch post industrieel denken?

Volgens de deugen ethiek zou het hoogste goed het uiteindelijke doel van het handelen zijn. Zou die gedachte dan niet ook een postindustrieel conceptueel uitgangspunt zijn dat eigenlijk op sterven na dood is?

Want als we kijken naar de huidige ecologische en menig economisch issue dan is het handelen verbonden met consumeren. Zou het niet handelen dan op een bepaald moment een veel groter geluk kunnen opleveren en dus een groter deugd zijn?

 

Leren is werken en werken is leren

Over welke vorm van intelligentie hebben we het tegenwoordig als er gesproken wordt van genoeg van de zesjes cultuur? EQ, IQ of over hoe iemand leert of kennis tot zich neemt? De kennis formule is overigens de formule K=f(I*E*V*A) Kennis is een functie van informatie, ervaringen, vaardigheden en attitude” (Matthieu Weggeman). Kennis geeft dus richting aan het handelen. En dan de passie en de wil die iemand heeft om vaardig te worden, gecombineerd met de kansen die iemand krijgt of neemt maakt ook uit waar iemand terecht komt.

En dan onze huidige kijk op werk, met alle respect voor hoe het nu is, inderdaad er zijn nu minder banen. Die waarneming heb ik ook gemaakt. Je zou je ook de volgende vraag kunnen stellen namelijk binnen welk economisch systeem zit het? Het post industriële of in de nieuwe overgangsfase?

Geld verdienen is een kwestie is van resources uitwisselen. En deze komen weer indirect voort uit ons gebruik en de keuze van energie. Ter informatie, daar ligt dus een gigantische markt. Lees anders eens het boek van Arnold Cornelis, De vertraagde tijd. ik kreeg het onlangs en vond het bijzonder inspirerend.

Het gaat in mijn beleving, als het om die werkgelegenheid van morgen gaat dan ook om die directe en indirecte keten te doorbreken. De vraag is dan infeite niet alleen of we voor de korte termijn genoeg werkplekken hebben. Maar ook voor morgen. Zo als het er nu uitziek zal dat niet meer gebeuren. Het blijven willen teren op die verouderde economisch gebaseerd energie keten is net zo naïef als de kikker die in het warme water langzaam gekookt wordt.

Het UWV/ bijstand ect. heeft in deze dus wel een hele belangrijke regie functie maar is aan het rondzeulen met mensen die op een bijna failliete markt competitief en onderscheidend moeten zijn. Zelfs op LBO niveau wordt dat van hun gevraagd. Dat is in mijn beleving onder andere het bewijs dat het systeem niet meer werkt en dat het de decadentie van het oude systeem weerspiegelt.

Wat hierdoor pijnlijk wel elke dag duidelijk wordt, met alle respect voor hen die er werken, is dat het bestuur van de organisatie visieloos is. Of beter hun Master of Science of MBA opleiding heeft hen nog geschoold op de oude leest.

En dat is nog een veel groter probleem. Verouderde economische overtuigingen, gestuurd door enthousiaste hard werkende mensen die door hun “onkunde” het land de kop kan gaan kosten.
Hoe lastig het ook is, we zullen, willen we in een leefbare wereld blijven leven met z’n allen zowel economisch (oa bancair), ecologisch en sociaal maatschappelijk innoveren.

En ik begrijp ook wel dat de directe concrete zaken veel meer de aandacht vragen. Dat is logisch. Maar als we met z’n allen in de achteruitkijk spiegel blijven kijken en zo de toekomst in blijven gaan, komen we er ook echt niet.

Het maakt dan niet uit welke politieke kleur iemand heeft, er is nu betrokkenheid, passie en lef nodig om de huidige problemen bij de wortels aan te pakken.

En werken aan de wortels is niet blijven aanrommelen bij de symptomen.

De naïviteit van de huidige remedies

Als je het nieuws mag geloven gaan we echt barre tijden tegemoet. Economisch zullen meer mensen het moeilijk gaan krijgen. En ecologisch gaan we ongekende tijden tegemoet. En dan de huidige koers die we met z’n alle varen. Wat een horken aan het roer! Zeker als we zien hoe men omgaat met de meest kwetsbare groep mensen in onze maatschappij.

Persoonlijk merk ik steeds weer op dat er bepaalde beperkte overtuigingen zijn over mensen met een bijstandsuitkering of ziekte ect. Wat me ook verbaasd is de naïviteit over de aangedragen remedies. De concepten mbt herstel lijkt me dan ook meer lapmiddelen en zijn ongeschikt om echt fundamenteel iets te doen om werk te genereren.

Als je naar de kern van de problemen kijkt zie je dat er een structuur is ontwikkeld waarin de waardering een redelijk verdienmodel zou moeten kennen. Werkeloosheid zou volgens dit huidige economische model erin verdisconteerd moeten zijn. Echter dat concept werkt niet meer optimaal of beter het is aan alle kanten failliet aan het gaan. Zo blijkt uit de laatste cijfers. En dan helpen de voorgestelde kortingsconcepten als korten op emnsen die uitkeringen hebben om werk te stimuleren ook niet. Ze zijn dom, kortzichtig en bovendien denigrerend voor die mensen die in die situatie verkeren.

Overigens de ideeën over dit huidige economisch stelsel komen nog uit het tijdperk van Adam Smith’s lees “The Wealth of Nations”. En voor de duidelijkheid hij stierf in 1790. De begin periode van het industriële tijdperk. De periode waarin wij nu leven is het einde van het post industriële tijdperk met een overlap van het begin van de kennis en informatie tijdperk. Hierdoor spelen onder andere het belang van een veranderend gebruik van resources zoals energie en menskracht een hele grote rol in de productie van alles.

En daar zit nu, in mijn beleving het probleem, als je kijk waar mensen die in de fuik, het vacuüm van het systeem zijn beland door of te kort aan onderwijs, ziekte of pure pech.

In mijn beleving kan werkgelegenheid met redelijke goede verdienmodellen weer gecreëerd worden als we ons inderdaad meer focussen op concepten die aangedragen worden vanuit de “blue ocean strategy”.

En als onderwijs er meer vanuit zou gaan dat kennis voor iedereen toegankelijk is en dus meer een “kennishub” wordt, waar mensen zichzelf kunnen verbreden onder begeleiding van coachen en docenten. Dan zouden meer mensen meer kennis en vaardigheden krijgen en persoonlijk autonomer kunnen anticiperen op de vraagstukken die ze tegenkomen.

Want laten we wel wezen de vraagstukken die er nu op economisch, ecologisch en maatschappelijk niveau liggen worden niet opgelost door het kennis niveau dat er nu aanwezig is bij de meeste mensen.

En in deze is mijn overtuiging dat leren ook werken is en werken leren. Vandaar dat mijn voorstel voor een ieder die in de bijstand is, of welke vorm van uitkering dan ook ontvangt in de gelegenheid gesteld zou moeten worden om onderwijs te volgen.

En ja dat kost geld, maar dat is er wel een die fundamenteel een bijdrage gaat leveren aan de economie van morgen.